Stichting GRAFMONUMENTEN Sint Pieter.

Van Visé naar Sint-Pieter en Maastricht. Van scheepstimmerlieden tot firmanten in baggeractiviteiten en de grindhandel.

Gravure van Remacle le Loup van de stad Visé in de 18de eeuw. Collectie Musée régional d´Archéologie et d'Histoire de Visé - Visé.

De Julia.

Baggermolens in actie. De baggermolen werd van oudsher gebruikt voor het baggeren van allerlei grondsoorten, voor zowel onderhouds- als verdiepingsbaggerwerk. Heden ten dage is de baggermolen verdrongen door de sleephopperzuiger en backhoes, maar toch nog een onmisbaar stuk materieel wanneer het gaat om het baggeren van sleuven voor tunnels, zinkers en milieuwerken. De baggermolen bestaat uit een ponton met een beun waarin een ladder is gemonteerd, welke ter hoogte van het midden van het ponton is opgehangen in een ladderbok. Op deze ladder zitten emmers gemonteerd, welke als een ketting geschakeld om een zgn vijf- en zeskant draaien. Tijdens het baggeren worden de emmers ter hoogte van het zeskant slepend over de bodem volgeschraapt en via de ladder boven water gedraaid, waarna bij het vijfkant de emmers over de kop gaan en gelost worden in een glijgoot. Het gebaggerde materiaal wordt via de glijgoot of wel over stuurboord dan wel over bakboord in naastgelegen bakken geladen, welke al naar de soort afvoerlocatie kan bestaan uit elevator- of splijtbakken. Het verhalen van de baggermolen gebeurt op 6 ankers, waarbij het boeganker als draaipunt fungeert en met de 4 zijankers de baggermolen langs de baggersnee zwaait, het achteranker fungeert als hulpanker. Bron: BOSKALIS.

Een vissende Closset?, tegenover de bagger Elore.

De drooglegging van "de Knaar", het Kanaal van Luik naar Maastricht omtrent 1967/1968; het einde van een tijdperk.

St. Pieterssluisweg omtrent 1965 vanaf de loodsen van de Firma Closset en St. Pieterssluisweg met bagger omtrent 1970. Foto's: collectie Dhr. Rob Kamps. Daaronder de situatie in 2008. Foto: Breur Henket.

De gemeente Sint Pieter op basis van de situatie omtrent 1830. Deze kaart is bewerkt door Ed Stevenhagen. Dit is goed te zien aan de straatnamen en het tracé van het kanaal. U kunt op de kaart inzoomen door op de kaart te klikken. Bron: De WoonOmgeving.

Veel voorouders van de familie Closset en aangehuwden zijn van beroep "pontonnier of pontheniers": letterlijk vertaald zijn het ponton bouwers. In militaire termen de pontonnier of pontonist van de genietroepen: de traditionele benoeming van een militair van het wapen der genie die zich heeft gespecialiseerd in het leggen van al dan niet geïmproviseerde bruggen, pontons en vlotten, waarmee militairen water oversteken. De hedendaagse pontonnier is geplaatst bij een brugcompagnie of duikerpeloton. Het civiele beroep pontonnier moet echter ruimer worden opgevat, namelijk in de zin van brugwachter of ook wel bruggenman. Hun taak was het controleren van aankomst en vertrek van de schepen. De pontonniers waren ook belast met het onderhoud van sluizen en stuwen. Indien betaalt moest worden (tol) om gebruik te kunnen maken van een schutsluis werd degene die het bedrag inde pontonnier genoemd.
 

Van 1738 tot 1827 leefde Leonardus CLOSSET (CLOSET CLOESSET), zoon van Paquay (Paschal Pasqual) en Gertrude DE THIER. Deze Léonard was van beroep pontonnier te Devant-le-Pont (Visé in België).

De inwoners van de voorstad Devant-le-Pont (letterlijk: Voor de Brug) profiteerden van oudsher van de gunstige ligging aan de Maas - een belangrijke zuid/noord handelsroute - door de aanwezigheid van bruggen en veerponten. Er was veel vraag naar vissersschepen en naar boten voor de Maashandelaren de zgn. "Naiveurs". Scheepswerven voor de bouw van boten en ter reparatie van deze werden opgericht. Deze ambachtslieden werden onderdeel van het ambacht van de "Naiveurs" met als patroonheilige de Heilige Joseph (feestdag 1 mei). De oudste vermeldingen van Pontheniers dateren uit 1363. TILMAN in 1558, CLOESET in 1624. Zij vervaardigden "nacelles, paescheppe, pontons, nacques, baches, hernas" en vooral "hougars", hun specialiteit. Vele schepen waren bestemd voor de Nederlanden tot Dordrecht toe. Meer hierover is te lezen in Div. redactie: 1200 ans de commerce à Visé. Numéro spécial des notices Visétoises n^o 21 - Visé mars 1987.

Nakomelingen Closset hielden zich bezig met scheepsreparaties aan de toenmalige houten schepen en er werden ook boten gebouwd. Binnen het beroep van pontonnier wordt ook gesproken over de Scieurs de long of "soyeurs" d.w.z. plankenzagers.

Pentekening van Alfred Bastien (1873-1955).

Zie ook: Panorama de l'Yser.

Paul Closset vertelde een verhaal dat hij weer van zijn vader had gehoord: "Rond 1810 eiste Napoleon de dienstplicht van een zoon uit iedere familie voor de veldtocht naar Rusland. Zo ook van ene Closset. Aangezien hij alles wist van houtbewerking werd hij bij de pontonniers ingedeeld waar hout voor de aanleg van  doortochtbruggen werd gebruikt. De 400 pontonniers waren bijna allen Nederlanders. Nadat in 1812 Napoleons leger in Moskou was verslagen moest op 26 november op de vluchtweg de rivier de Berezina worden overgestoken. Onverwacht was het ijs gesmolten en dreven brokstukken ijs in het water. Er was nauwelijks hout, omdat de Russen waren teruggetrokken en alles achter zich hadden verbrand -  de tactiek van de verschroeide aarde. Zelfs Moskou werd in brand gestoken. Tegen de bevelen van Napoleon in had de commandant, generaal Baptist Eblé, een paar karren hout en ijzerwerk achtergehouden. Er werden onder vijandelijk vuur twee schraagbruggen gebouwd van 9 meter lang en 5 meter breed. Soldaten moesten het ijskoude water in. Tengevolge van de beschietingen door de Russen lagen de bruggen vol met dode manschappen en paarden. Een brug stortte in en deze moest ondanks het koude water weer worden hersteld. Zeer velen kwamen niet meer terug, doch wel onze held Closset. Bij zijn thuiskomst in Visé werd ter zijner ere een groot feest gegeven en kreeg deze voorvader een mooie Luikse klok cadeau".

Deze klok staat nu in het huis van Nicole, dochter van Paul Closset. Opschrift wijzerplaat: N. A. Olivier à Herstal.

 

 

Toen Napoleon de Berezina overtrok. Bron: Revue 1963, nr. 3, met 1 afbeelding in kleur van Hans G. Kresse.

 

Aanvullend wist Paul Mulkens te verhalen:

"Gisteren las ik in de N.R.C  een boekbespreking over het werk van de Pools-Amerikaanse historicus Adam Zamoyski: "Napoleons fatale veldtocht naar Moskou". Daarin staat:

"Zamoyski's sympathie ligt bij jan soldaat…. Maar hij vergeet het Nederlandse deelleger met 15.000 man…. Zamoyski leest geen Nederlands, zodat hij alleen de in het Frans gestelde memoires van de generaal Dirk van Hogendorp en van Dedem de Gelder heeft gebruikt. Pas aan het eind krijgen enkele honderden Nederlanders de eer die hen toekomt. Zij moesten in korte tijd twee bruggen over de Berezina bouwen, waarbij ze maximaal vijftien minuten in het ijskoude water konden staan. Dit redde het leven van tienduizenden soldaten."

In een boek van Koos Postema: "Terug in de tijd"  is een passage gewijd aan de Hollandse bruggenbouwers in het leger van Napoleon. Kapitein Benthien was een van de Nederlandse pontonniers die twee bruggen moesten bouwen om het verslagen leger eind november over de rivier de Berezina moesten helpen vluchten. Met 15.000 man waren de Nederlanders, merendeels dienstplichtigen, aan het keizerlijke leger toegevoegd. In een ijzige kou, tot aan de borst tussen de scherpe ijsschotsen staand, hadden zij in twaalf uur twee houten bruggen getimmerd. Het hout was afkomstig uit het dorp Studzianka. Op bevel van Napoleon waren alle huizen van het dorp afgebroken. Restanten van de eens 650.000 man tellende regimenten van de keizerlijke Grande Armée waren bezig de bruggen te passeren terwijl aanvallen van de Kozakken feller en feller werden. Benthien zag meer en meer stervenden in het door bloed verkleurde water van de Berezina wegzakken." Kapitein Benthien keerde levend terug naar Nederland en met hem zeven van de twee honderd bruggenbouwers waaronder onze held Closset. (Bron: mededelingen familie Kasdorp).

 

Na de dood van Napoleon bleven veel ex-napoleontische soldaten (vooral op het platteland) pro Napoleon en zetten de Napoleoncultus verder voort. Veel mannen die deelgenomen hadden aan de Franse veldtochten van 1792-1815 krijgen achteraf van keizer Napoleon III alsnog de Medaille van Sint-Helena (geslagen in 1857), een bronzen gedenkpenning. Het is een dankbetuiging voor de 390.000 nog levende soldaten in 1857, die gestreden hebben voor  Napoléon I in de oorlogen van het keizerrijk tussen 1792 en 1815. Een aantal Clossets kreeg ook de medaille van Saint Helena toegekend:

 

nom: CLOSSET

Opschriften: voor mijn compagnieën van eer St. Helena 5 mei 1821 en het profiel van  Napoleon met de inscriptie "Napoleon I - Emperor".

prenom: Jean Baptiste
pays: BEL

divers: 31/12/1858

nom: CLOSSET
prenom: Jean
pays: BEL
divers: 31/12/1858

nom: CLOSSET
prenom: Philippe
pays: BEL
divers: 31/12/1858

nom: CLOSSET
prenom: Nicolas
pays: BEL
divers: 27/04/1858
 

De lang uitgestelde aanleg van het Kanaal van Luik naar Maastricht (1845-1850) - het uitstel werd veroorzaakt door politieke en financiële problemen, bracht een enorme economische opleving teweeg voor Sint Pieter en Maastricht. Na de Belgische revolutie en afscheiding (1830-1839) was deze opleving zeer welkom. Ook de familie Closset kon door de aanwezigheid van deze nieuwe, druk bevaren waterverbinding een graantje meepikken van de economische opleving in onze streek.

Een van de negatieve maar onvermijdelijke gevolgen van de aanleg van het kanaal Luik - Maastricht was de afbraak van veel historische panden en zelfs hele straten binnen het geplande kanaaltracé, zoals in 1849 de Bokstraat te Maastricht:

 

Getekend vooraanzicht van de panden aan de Bokstraat en bijhorend detail uit een kaart bijgevoegd door de "gemengde commissie" vaststelling tracé van het kanaal Luik - Maastricht 1847. Bron: RHCL, inventaris Rijkswaterstaat te Maastricht 07.H05/2 nr. 1725.

Onderstaand: detail uit Oevermetingen en peilingen 1846, Ministerie van Oorlog. Duidelijk zichtbaar de percelen aan de Blekerij en de percelen van Closset en Krischer ten oosten van het kanaal tussen de beer met duiker en de draaibrug. Bron: collectie Dhr. Rob Kamps.

De oorspronkelijke loop van het kanaal van Luik naar Maastricht van 1850 tot 1881 tussen de vestingwerken werd in 1881 gecorrigeerd. Op bijgaande fragmenten van bestektekeningen betreffende de verlegging  van het Kanaal Luik - Maastricht dd. 7 maart 1871 nr. 3214 en van 23 juni 1871 nr. 3399, afkomstig uit de Archieven van de Rijkswaterstaat, is de ligging van de scheepswerven en percelen duidelijk te zien als ook een gedeelte van de geplande rechttrekking door de nog aanwezige vestingwerken waaronder kroonwerk Hessen. Bron en foto's: RHCL Maastricht, inventaris Rijkswaterstaat te Maastricht 07.H05/2; collectie Dhr. Rob Kamps.

Al tijdens het slechten van het zuidelijk vestingfront (vanaf 1869) onder leiding van Frederik Willem van Gendt, ingenieur der Domeinen voor de Ontmanteling der Vestingen, had de gemeente Maastricht vergaande plannen tot stadsuitbreiding ontwikkeld om daar het Villapark te realiseren, maar stuitte op de aanwezigheid van de beide werven van Krischer (1859) en Closset (1865) op Sint Pieters grondgebied die op het moment van hun oprichting nog veilig ingekapseld lagen in de vestingwerken. De tijd had de werven ingehaald en in 1884 zouden beide in de te realiseren villawijk komen te liggen. Voor menigeen was dit vanuit een esthetisch oogpunt natuurlijk onacceptabel. Het getimmer zou irritatie opwekken bij omwonenden. Een poging tot aankoop, of te wel annexatie van de terreinen liep op niets uit en dit had ongetwijfeld met geld te maken. Mogelijk vonden zowel Krischer als Closset het bod van de gemeente niet hoog genoeg om tot verkoop (dus opheffing van een lucratieve bron van inkomsten) over te gaan en de beide werven bleven waar ze waren. De werf van Closset was altijd al een doorn in het oog van burgemeester Van Oppen die vanaf 1913 in de nabij gelegen villa Hessen woonde en die vanwege geluidshinder een poging tot aankoop deed namens Maastricht. Pas toen voormalig schipper Van Roosmalen in 1919 meehielp de kippen van Closset te vangen (ze waren naar de achterburen ontsnapt) en Van Roosmalen direct daarna een bod tot aankoop van de werf in ruste deed, zal zijn bod aanmerkelijk hoger zijn geweest dan dat van de gemeente Maastricht en ging Closset overstag. De inspanning van de gemeente Maastricht leverde wel een mooie kaart van het Villapark op:

Het kanaal Maastricht Luik werd in de jaren 1963 en 1967 gedempt:

Bron: Dagblad De Limburger, 17 september 2005 (ook gepubiceerd in C. Cillekens en V. Bartholomeus: Van Ravelijn tot Rivvelusie Maastricht in de jaren vijftig en zestig - Voerendaal 2005.): Clark Gable op de Markt en boter smokkelen over de grens. Gemengd dansen bij de Berchmans en provo-acties rond de Mestreechter Geis. De jaren vijftig en zestig in Maastricht waren helemaal niet saai.

De stank is ongenadig. Kinderwagens, matrassen, slachtafval, varkenskadavers: vanalles wordt in het kanaal gedumpt. Het vuil steekt zelfs boven het water uit, barricadeert de sluisdeuren, maakt scheepvaart bijna onmogelijk. De bijbehorende rattenplaag is afschuwelijk. Bovendien verdrinken er regelmatig mensen in het vieze water, door een ongeluk of dronkenschap; zwemlessen volgt nog bijna niemand. Het kanaal Luik-Maastricht is het stadsbestuur een doorn in het oog. De Knaar moet weg.

Al in 1951 doet burgemeester Michiels van Kessenich het eerste officiële verzoek om het kanaal op Maastrichts grondgebied te dempen. Niet alleen ligt het kanaal in de weg, door de komst van het Albert- en Julianakanaal is de waterweg min of meer overbodig geworden. Maar het vergt jaren van bureaucratie voordat er toestemming komt. Het kanaal is namelijk formeel eigendom van de Belgen. Dat is bij de aanleg zo bedongen na intensief politiek gelobby. De invloedrijke Antwerpse haven wil geen kanalisatie van de totale Maas op de grens tussen beide Limburgen, uit angst voor concurrentie. De Nederlanders geven de Belgen de schuld van de lage waterstanden in de zomer, als water aan de rivier onttrokken wordt om de Kempen vruchtbaarder te maken. De Maas is hierdoor vaak nauwelijks bevaarbaar; het kanaal Luik-Maastricht moest de stad toegankelijk houden voor scheepvaart.

Na jaren van bureaucratie en diplomatie komt het verlossende woord: het kanaal wordt gedempt! In 1962 wordt gestart. Het werk wordt na openbare aanbesteding gegund aan J. Prins van Wijngaarden uit Hattem, die met 572.000 gulden de laagste inschrijvingsprijs heeft.

Het kanaal loopt op Maastrichts grondgebied vanaf het Bassin tot aan de ENCI, precies op de plek waar nu de Maasboulevard ligt. Er zijn zeven bruggen: draaibruggen bij de Lambertuslaan en de Prins Bisschopssingel, de ENCI, Slavante en de Papenweg, en ophaalbruggen bij 't Bat en de KNP. De brug bij de ENCI is al in 1955 gedemonteerd en overgebracht naar de Overijsselse plaats Bergentheim, waar hij is geplaatst over het kanaal Almelo-De Haandrik. Het opschrift van de makers Doppler Frères Maëstricht 1875 is er nog steeds te zien.

In de provincie Overijssel nabij het plaatje Bergentheim ligt over de vaarweg Almelo-Coevorden een oude draaibrug welke in 2004 geheel is gerenoveerd. Het is inmiddels een gemeentelijk monument. De provincie Overijssel is beheerder van de vaarweg en eigenaar van de brug. De naam in Bergentheim verwijst naar de manschappen die in deze regio in het veen werkten en bij beste prestatie de "Gouden Ploeg" werden genoemd, hetgeen de huidige naam is van de brug. Bron: Dhr. Peter Krombos, Teamleider binnendienst Eenheid Wegen en Kanalen, sectie Midden te Raalte.

De Drei Sjoenste. Ansichtkaart, collectie Dhr. Breur Henket.

De andere bruggen over het kanaal worden gesloopt. Brug- en sluiswachters zijn inmiddels door Rijkswaterstaat overgeplaatst. Als eerste sneuvelt de ophaalbrug bij 't Bat. Het is geen voortvarend begin van de werkzaamheden, want als de brug met grof geweld wordt geforceerd raakt een stuk metaal het hoofd van kanaaldemper Willem Rossen, die het ongeluk ternauwernood overleeft. Vlak na het ongeluk komen de werkzaamheden stil te liggen; het vriest zo hard dat onmogelijk gewerkt kan worden. Pas in het voorjaar van 1963 gaan de mannen weer aan het werk. Ze graven naar schatting 135.000 ton grind uit de Maas dat vervolgens met zogeheten onderladers - boten met een laadklep onderin - in de het kanaal wordt gestort.

De werkzaamheden veranderen het stadsgezicht voorgoed. Beeldbepalende elementen verdwijnen, zoals de bruggen maar ook de Bloodbak bij de kruising met de Jeker waar het water vroeger rood kleurde van het slachtafval van het slachthuis verderop. Ook de Schippersbeurs (Villa Hessen) waar vrachten worden verdeeld op de hoek van de Lambertuslaan en de Sint Pieterskade verliest haar functie en wordt later gesloopt.

De werkzaamheden aan het kanaal worden intensief gevolgd door de Maastrichtenaren. Zo is een bankje langs het water vlakbij de Aw Maosbrögk in die tijd de 'huiskamer' van de stadstypes de Drei Sjoenste: Pie de Bökkum, Ensinck de Kletskop en Flup de Koojstart. Over de drie is vrij weinig bekend. Flup de Koojstart was veedrijver bij een slachthuis die de gewoonte heeft om aan de staart van koeien te draaien die niet willen lopen. Ensinck de Kletskop is ongetwijfeld kaal geweest, Pie de Bökkem is een vrij grote man. Hij shockeert voorbijgangers door zich af en toe bij heet weer in het kanaal te laten vallen. Hij zwemt vervolgens rustig naar de kant waar hij, inmiddels lekker afgekoeld, zijn hemd droogt over de balustrade. Vandaar misschien zijn bijnaam: de haring.
 

De kanaaldempers schrijven geschiedenis. Ze slopen niet alleen, ze ontdekken ook. Bij het afgraven van grind in de Maas stuiten ze op resten van de Romeinse brug die ooit in Maastricht heeft gelegen. Een aantal archeologische vondsten -met als pronkstuk een stenen Romeinse leeuw- worden boven water getakeld.                  

In juli 1963 is het kanaal tussen Bassin en Lambertuslaan klaar; de enorme massa grind tussen de kanaalmuren is geëgaliseerd, het water is -op de huidige stadsvijver na- zo goed als verdwenen. De rest van het tracé tot aan België volgt een paar jaar later. Voor één symbolische gulden wordt de drooggelegde Knaar overgedragen aan de stad Maastricht.

 

Enkele aanvullingen van Dhr. Rob Kamps:

"Het woord 'onderlader' bestaat niet en de definitie ervan 'boten met een laadklep onderin' dus evenmin. Schepen kun je immers niet via de bodem beladen. De juiste term is 'onderlosser'. Zes van deze bakken werden tussen begin april en juli 1963 op de Maas met het opgebaggerde grind gevuld (al doende stuitte men op de resten van de Romeinse brug) en met sleepboten via de St. Pietersluis naar het kanaal gebracht waar vanaf de dam ter hoogte van de Maastrichter Grachtstraat terugwaarts richting St. Servaasbrug de ladingen middels de geopende kiel in het kanaal werden gestort.    

Dat het scheepvaartverkeer op het kanaal 'bijna onmogelijk' was geworden door zich ophopend huisvuil is niet juist. De dam die in augustus 1957 in het kanaal werd gelegd voor vrachtauto's met zwaar materiaal ten behoeve van de bouw van de nieuwe Wilhelminabrug (de ophaalbrug no. 9 bij de KNP was op dergelijke lasten niet berekend), stremde het toch al geringe scheepvaartverkeer tussen Bassin en Vief Köp helemaal. Tot dan toe werd het kanaal enkel nog gebruikt door vaartuigen tot maximaal 400 ton als de Maas 'hoog' stond en snel stroomde. Schepen die via de St. Pietersluis het kanaal opvoeren, werden enkel nog gelost bij de zandinstallatie van Van Dongen aan de St. Pieterskade. Verder het kanaal opvaren richting Bassin was zinloos geworden. De strook langs de Kessels- en Van Hasseltkade werd nog slechts een enkele keer gebruikt voor een ark en pontons met daarop de werkketen en materialen voor de bouw van de toenmalige stadskantoren tussen 1959 en de zomer van 1962. Het lot van het kanaal was met de bouw van de (toen nog provisorische) dam in augustus 1957 eigenlijk al bezegeld en het in wezen illegaal storten van overtollige grond tussen dam en Bassinsluis werd oogluikend getolereerd. In 1961 werd met de ingebruikname van het sluizencomplex te Klein Ternaaien het hele kanaal in één klap overbodig en in oktober 1962 trof de firma Prins van Wijngaarden de nodige voorbereidingen tot dempen. Het huisvuil van plaatselijke bewoners hoopte zich vooral 's nachts op tussen deze dam en de ophaalbrug no. 9 bij de KNP. Medio juli 1963 werd de Bloedbak verwijderd en het kanaal werd vanaf dat moment gebruikt als parkeerplaats tot 1974."

Limburgs Dagblad van 24 maart 1976.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Panorama Sint Pieter 1916.	Breur Henket rijdend in zijn auto "over de bodem" van het voormalig kanaal", de Maasboulevard. "Het kan verkeren". Foto's: collectie Breur Henket.
Niet alleen belangrijke archeologische vondsten werden gedaan, zo lezen wij in Het Centrum van 15 juli 1911.	Plattegrond Maastricht/St. Pieter omstreeks 1910. Bron: Karl Baedeker: Manuel du voyageur. Belgique et Hollande y compris Le Luxembourg - Leipzig/Paris 1910.

 

Omtrent 1930: foto's (A t/m D) gemaakt vanuit het pand Parkweg 9. Foto's: collectie Mevr. Els Devens-Dolhain. Met dank aan Dhr. Rob Kamps voor de teksten bij de foto's.	De beide dames wandelen gemoedelijk met hun kinderwagen op de Parkweg langs het kanaal en passeren een gebouw "met boogjes" en veranda. Het betrof hier een uitspanning waar men tot in de lengte van jaren kon dansen. Tijdens de afbraakwoede van midden jaren '60 in verband met de bouw van de J.F. Kennedybrug moest ook dit fraaie gebouw het veld ruimen. Deze uitspanning is ook te zien in Wie, Wat , Waar? van 29 juni 1988.
De schoorsteen op de achtergrond van afbeelding A. was van Radium NV Rubberfabriek Holland aan de Lage Kanaaldijk no. 13-15. Foto: collectie Dhr. Rob Kamps; deze foto is te dateren 1910-1915. Hier werden fietsbanden geproduceerd onder de merknaam Radium. Het was het meest succesvolle product van de Rubberfabriek Holland die een grote bekendheid genoot, maar ze ging toch in 1937 ter ziele. De failliete boedel werd overgenomen door de NV Bataafsche Rubber Industrie (BRI) te Caberg en voerde de naam "Radium" voortaan zelf vanwege de associatie met het echtpaar Curie.	A.
Foto boven: gezicht op de verdwenen villa's (linksboven) en de St. Pieterskade in 1949. Foto: Dhr. Ronda.     Adresboek van Groot Maastricht 1934. Blekerij. Kalse Wals zou "Kalse en Wald's Handels-mij. import en gross" moeten zijn, toentertijd gevestigd in de villa van Lhoëst "la Motterie" aan de Blekerij 52 te Maastricht. Een A. Kalse woonde in 1934 aan de St. Lambertuslaan 29 en wordt vermeld als directeur van een handelsmaatschappij; een A. Wald woont in 1934 aan de Spoorweglaan 16 en wordt vermeld als zijnde koopman. In de villa was een zadelmakerij waar ook lederen fournituren werden gemaakt. Mededelingen van Dhr. A. Closset en Dhr. A. Winckers. Het café met de boogjes, het Paviljoen uitgebaat door het echtpaar Nieste-Kraft. 16 april 1934: het 40-jarig dienstjubileum bij de Nederlandse Spoorwegen van Johannes Hubertus Mulkens gehuwd met Marie Jeanne Thérèse Closset wordt gevierd in het Paviljoen aan de Parkweg te St. Pieter. Jean Mulkens begon zijn loopbaan bij de Nederlandse Spoorwegen in 1894. Foto: collectie fam. Mulkens.   Het Utrechts Archief reageerde op een vraag van ons werkgroepmedewerker genealogisch onderzoek Dhr. Ton van Dam:   "naar aanleiding van uw vraag over de groepsfoto bij het dienstjubileum van J.H. Mulkens kan ik u melden dat deze - voor zover ik kan nagaan -  niet in een bij ons aanwezig tijdschrift gepubliceerd is. In Spoor- en Tramwegen van 10 april 1934 (blz. 213) staat wel een portretfoto van J.H. Mulkens, onder-stationschef 1e klas te Maastricht, met de vermelding dat deze op 16 april zijn 40-jarig jubileum zal gedenken, gevolgd door een puntsgewijze opsomming van de carrière van Mulkens. Andere personeelstijdschriften (of tijdschriften waar dergelijke foto’s mogelijk in gepubliceerd werden) waren er in dat jaar niet of althans zijn bij ons niet aanwezig. Een Maastrichtse krant zou nog een mogelijkheid kunnen zijn, maar die hebben wij niet". Uitsnede van bovenstaande groepsfoto.
De fotograaf is blijkbaar in recordtempo vanaf de voorzijde van het pand aan de Parkweg no. 9 naar boven gesneld en op het dak geklommen. De dames zijn niet veel verder gekomen.   In de verte ligt de draaibrug no. 6 aan de Sint Lambertuslaan. Ook zij verdween tijdens de eerste fase van de kanaaldemping in juli 1963. Draaibrug nummer 7 aan de Prins Bisschopsingel was enige weken eerder afgebroken.   Opvallend is dat deze brug smaller is dan no. 7. Zij dateert dan ook van 1849 toen het kanaal nog in aanleg was en Maastricht nog de vestingstatus bezat. De doorgang werd daarom zo smal mogelijk gehouden; bovendien lag links aan de (latere) Hoge Kanaaldijk een balkenloods met daaronder boomstammen die men in het geval van een gewapend conflict vlak vóór de brug neerlegde om de opmars van de vijand zoveel als mogelijk te vertragen. Brug no. 7 uit 1881 is breder; zij dateert dan ook van geruime tijd na de opheffing van de vestingstad  (29 mei 1867). Op de plek van no. 6 lag voorheen links en rechts het kroonwerk Hessen, met grachtengordels die hier op het kanaal aansloten. Ook deze brug werd kapotgebrand. Vrijwel niemand besefte op dat moment de unieke historische waarde ervan.	B.
De oude loop van het kanaal tussen de vestingwerken door. De plaat geeft de situatie met de nog intacte buitenwerken van vóór 1881 weer. De afbraak der werken (tot 1886), de kanaalverlegging (in 1881) had natuurlijk ook gevolgen voor de timmerwerven van Closset en Krischer (hier in grijs weergegeven). Het commentaar in rood (door Rob Kamps) bij de verschillende werken geeft de data van bouw en afbraak weer. Kaart eigendom RHCL. Bewerking kaarten en situatietekeningen: Dhr. Rob Kamps en Dhr. Jean Frèrejean.	C.
Zie: Hubert-Jan Henket architecten.	Draaibrug no. 7 dateerde uit 1881 toen het kanaaltracé tussen de Vief Köp (nog net zichtbaar achter de boom rechts) en de werf van Closset (opgeheven in 1920) verlegd werd tijdens de slechting van de buitenwerken. Nog geen 50 jaar vóórdat deze foto gemaakt werd lag op deze plek een prachtig en ingenieus stelsel van fortificaties en grachten in afwachting van afbraak (zie de ingekleurde Waterstaatskaart links boven).   De Sint Pieterskade werd aangelegd in 1886, de huizen verrezen een jaar later. In het pand (met erker) links werd later de Cantina Mexico gevestigd.   De draaibrug verdween in juni 1963 tijdens de eerste fase van de kanaaldemping; de erbij behorende wachterswoning, ook uit 1881 maar net niet zichtbaar op de foto, werd afgebroken in de zomer van 1954 omdat het scheepvaartverkeer inmiddels sterk was teruggelopen. De PLEM zette hier een nieuw kantoorpand neer. Dit wordt momenteel geschikt gemaakt voor bewoning.
Vrachtschepen liggen rustig te wachten op lading tegenover de villa van PLEM-directeur Gelissen nèt voorbij de draaibrug no. 7 in het verlengde van de Prins Bisschopsingel. De "villa Gelissen" werd gebouwd rond 1920 en moest helaas verdwijnen in 1966. Zij stond namelijk exact in het geplande tracé van de J.F. Kennedybrug. Het pand links, direct achter de boot, is het nog bestaande nummer 10 aan de Sint Pieterskade.   Op de plek waar de heren Gelissen, Debije en Van Oppen bij mooi weer op de veranda vertoefden (zie de foto elders op deze site) bevindt zich momenteel de parkeerplaats onder voornoemde brug.	D.
Dhr. C. Vang maakte winter 1962-63 deze foto van kanaal en Parkweg/St. Pieterskade. De huizen aan de Parkweg vormden nog een gesloten front. Het kanaal is dichtgevroren en enkelen wagen zich op het ijs. Direct na de dooi in april 1963 valt voor de strook in de binnenstad het doek en wordt begonnen met de demping. De strook op de foto tussen de nog te leggen dammen aan de St Lambertuslaan (naar het zuiden) en de Pr. Bisschopsingel (achter de fotograaf) zal langzaam droogvallen en een waar rattenparadijs worden. Ten behoeve van de aanleg van de Kennedybrug in 1965 werd een gedeelte van de Blekerij gesloopt. Onderstaand enkele foto's - collectie Dhr. Rob Kamps/Ton van Dam, originelen RHCL - van de gesloopte panden voor, tijdens de sloop, de situatie 1966 en situatie anno 2006 (foto Dhr. Breur Henket).	Winter 1963: komende vanaf het zuiden fotografeert Dhr. Vang het kanaal staande op de draaibrug (no. 6) bij de St Lambertuslaan. De torenspits van de kerk te Sint Pieter is nèt boven de kale boomtoppen zichtbaar. In juli verdween de brug hier.
In de lange muur is een poort zichtbaar, een ingang naar het klooster van de Zusters Carmelitessen. Bij de bevrijding liepen de Amerikanen gebukt voor de muur door, omdat men niet wist of er Duitsers achter verscholen lagen. De mensen keken hoe de Amerikanen langs die muur liepen, maar toen er ineens geweervuur opklonk vanuit het stadspark, stoven de toeschouwers uiteen en waren allemaal verdwenen.
	1. Klooster Zusters Carmelitessen. 2. Huis Closset - Feij. 3. Huis Closset - Genders. 4. Loodsen oude scheepswerf Henri Joseph Closset aan de Maas.   Links: situatie anno 2008. Exact op de plek van de pijler van de Kennedybrug stond het huis van de familie Closset - Genders (nr.3).
Op bovenstaande luchtfoto uit 1962 is goed te zien wat er allemaal niet meer is.   De afbraak van het Carmelitessenklooster aan de Blekerij. November 1977 -  januari 1978. De bouw van de Parkresidentie was eind 1979 - begin 1980. Foto's: Dhr. Paul Smulders.   Herman van den Bosch tekende de werkzaamheden op de Blekerij. Zie: http://www.hermanvandenbosch.nl/.
De afbraak aan de Parkweg: links het huis van de familie Mulkens met de Ford Anglia nog voor de deur; rechts het pand ( Parkweg 26) van de fam. Bultman met de Renault 4 voor de deur (later bewoond door de fam. Dries Engelen). 18 augustus 1967 werden deze panden gesloopt. Rond die tijd rukte de kanaaldemping t.b.v. de bouw van de Kennedybrug verder op, en het huis naast dat van de familie Mulkens viel daaraan ook ten offer. Roeiers zullen dit pand nooit meer kunnen passeren (zie: de drie broers Closset in hun zelfgebouwde kano). Dries Engelen moest zijn woning al in 1980 verlaten en verhuisde naar een kasteelwoning achter de Beatrixhaven, maar het pand aan de Parkweg werd pas tien jaar later gesloopt om (nog) onduidelijke redenen. Foto's: collectie Dhr. Rob Kamps.   Parkweg 24/25 omtrent 1929. Het gezin Mulkens-Closset met grootmoeder Marie-Thérèse Philippet. Foto: collectie Mevr. Ineke Ten Horn - Akkermans.   Bron: Dagblad De Limburger van 29 september 2000.           Villa Belvedère anno 2008. Foto: Breur Henket. Op deze plek waren de loodsen van Closset gevestigd naast het zogenaamde "Witte huis". Zie: vak B 1.
Mooie afbeelding gemaakt ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Vereniging Kunst & Vermaak, met romantische scènes van Maastricht en het voormalige bebouwde eiland De Varkens-Weert inclusief een verdwenen stukje stadpark. Bron: familiearchieven RHCL.  Het afgebeelde stukje verdwenen stadspark. Foto: onbekende bron.

 

Stichting Maastricht 1867 vermeldt: "Het is moeilijk voor te stellen, dat deze hele rij eeuwenoude huizen zonder veel ophef rond 1965 van de kaart werd geveegd voor de bouw van de Kennedybrug. Waar nu de bekende krulvormige af- en toeritten liggen lag tot die tijd een compleet dorp." Zie: Maquette MAASTRICHT 1867 - Foto's van de maquette. Rechts: nog aanwezige woningen van de "oude" Blekerij.

 

 

1912 werd besloten te stoppen met de bouw van houten schepen. Als laatste object werd een houten baggermolen gebouwd voor grindwinning op de Maas. De gebroeders Closset begonnen ook een aannemersbedrijf voor waterwerken. Men bouwde brugjes over riviertjes in midden-Limburg, deed kanaal onderhoud, en maakte aanlegkades o.a. voor de ENCI. Grind werd aanvankelijk alleen verkocht voor wegenbouw, later ook voor betonwerken.

Loonzakje en loonberekening. Met dank aan Dhr. Jan Dauphin.

Met een aantal wegenbouwers werden steenbrekerijen opgericht, eerst in het Bosserveld in Maastricht, later ook in Maasbracht. Kantoor werd gehouden in de privéwoning van Henri Jean Joseph Closset aan de Graaf van Waldeckstraat 53 te Maastricht.

 

 

 

 

 

 

 

Het voormalig kantoor van de gebroeders Closset aan de Blekerij anno 2008. op de achtergrond het complex "de Parkresidentie" daterend uit 1978.

Later werd een pand aan de Blekerij als kantoor in gebruik genomen. Het baggerbedrijf was na de oorlog dringend aan vernieuwing toe. De geleverde kwaliteit moest beter, grondaankopen waren van levensbelang. Het was voornamelijk Paul Closset die weer vaart in de onderneming bracht.

De gebroeders werden ouder en ouder en soms wat eigenwijs. Baggermolens en boten kregen de namen van familieleden. Zo waren er o.a. de Raymond, Yvonne, Jolande, Paul, Elly en Thijs.

 

 

1962: het bruidspaar Peperkamp-Janssen. Het schip van de familie Janssen ligt bij de oude sluis van St. Pieter. Op de achtergrond een baggermolen. Foto: collectie familie Janssen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Januari 1966: foto genomen uit een slaapkamerraam van een van de later gesloopte villa's aan de Parkweg. De Elly is links vaag zichtbaar.

De boot “Elly” werd na de oorlog gekocht. Deze boot had al een leven achter de rug. Voor de oorlog voer hij in België en Frankrijk. Om door de kleine Franse sluizen te kunnen varen was het schip maar 38 meter lang. Men heeft toen de boot tien meter verlengd, zodat hij 450 ton kon laden. Ontdekt in de Antwerpse haven werd hij door de firma gekocht en op de Maas ingezet voor grindtransport. Jammer was dat de boot lang in de haven had gelegen zodat de waterlijn was aangetast hetgeen een zwak punt bleef. De grijsgeverfde spits "Elly", genoemd naar de moeder van Elly Kasdorp - Closset die in 1935 in het kraambed overleed, lag als enige boot in het kanaal afgemeerd bij "het Drifke". De boot voer niet meer omdat hij volgens Paul Closset na de verlenging instabiel was geworden en alleen nog als opslag/magazijn werd gebruikt. Na de kanaaldemping heeft de "Elly" nog een tijdlang in de toegangssluis naar St. Pieter gelegen, vastgebonden aan de baggermolen van Closset en is vermoedelijk daarna gesloopt. 

 

Bron: Maas- en Roerbode, 10 augustus 1951.

Een van de laatste baggermolens. Foto: collectie Dhr. Alexander Closset. Maandag 5 oktober 2009  verscheen in Dagblad De Limburger een artikel over de terugkeer van de baggermolen. Als illustratie bij het artikel werd een foto gebruikt van de grote baggermolen:

De drijvende verwerkingsinstallatie Steenbrekerij Limburg NV Maastricht, was een bepaalde periode ook actief. Een van de Ten Horns was vennoot. Deze NV was echter geen lang leven beschoren. Foto's: collectie Mevr. Ineke Ten Horn - Akkermans.