Johannes Marinus
Meyer - Jozefina Kornelia Ludwina Fleischeuer
Het
grafmonument bestaat uit een zware hardstenen zerk die op een schuin aflopende
roef is geplaatst. Op de zijkanten van de roef is een nimbus-kruis opgenomen.
Dit kruis met uitgebogen armen is een cirkel geplaatst en heeft een symbolische
betekenis. De nimbus dient ter onderscheiding van goddelijke personen die in de
hemel zijn, Christus in het bijzonder. Op de zerk ligt bovenaan een eenvoudig
Latijns kruis met daaronder een iets verdiept tekstvak met verheven letters.
Hier staat in kapitaal schrift:
Bid
voor de ziel van zaliger / Johannes Marinus Meyer / geb. 26-3-1890
te Rotterdam / die ons op den / 18-8-1944 te Maastricht / plotseling ontnomen
werd / Gods naam zij gezegend / en van / Jozefina Kornelia Ludwina / Fleischeuer / geb. 26-6-1887 te Heerlen / overl. 11-1-1983
te Maastricht
Krantenannonce van het overlijden van Ir. Johannes Marinus Meijer.
Bron: Familieadvertenties Fleischeuer voor 1970, Centraal Bureau voor
Genealogie - Den Haag.
Johannes Marinus MEIJER, roepnaam Max, werd geboren op 26 maart 1890 te Rotterdam, als
zoon van Johannes MEIJER en Agnes MENNIGS.
Max overleed
18 augustus 1944, 54 jaar oud te Maastricht en werd op 22 augustus 1944 in alle vroegte te St. Pieter begraven
in vak F (76). Hij
huwde Lidwina Cornelia Josephina FLEISCHEUER,
dochter van Jan Wijnand FLEISCHEUER en Maria Jozefina WIDDERSHOVEN,
7 november 1918 te Heerlen. Josephina werd geboren op 26 juni 1887 te Heerlen. Zij overleed 11 januari
1983, 95 jaar oud te Maastricht en werd bijgezet in het graf van haar echtgenoot
te St. Pieter. Zie:vak F
Meijer.
Johannes Marinus Meijer. Foto:
collectie familie Meijer.
De ouders van Lidwina Cornelia Josephina FLEISCHEUER waren:
Jan Wijnand FLEISCHEUER geboren op 23 februari 1854 te Oirsbeek.
Jan Winand huwde Maria Jozefina WIDDERSHOVEN 27 december 1884 te Hoensbroek. Hij
overleed 7 januari 1947, 92 jaar oud en werd te Heerlen begraven.
Maria Jozefina WIDDERSHOVEN geboren op 1 december 1862 te Voerendaal. Zij
overleed 2 juli 1929, 66 jaar oud en werd te Heerlen begraven.
Haar neef Adčle Jan Gerard FLEISCHEUER, geboren te Oirsbeek op 25 februari 1889
en overleden te Dachau, 56 jaar oud op 29 maart 1945 was gemeentesecretaris van
de voormalige Nederlandse gemeente Oirsbeek, tegenwoordig de gemeente Schinnen.
Hij woonde met zijn gezin in een groot herenhuis met trapgevel aan de Straat van
Oirsbeek naar Oppeven (later Dorpstraat). Tevens was hij lid van de Schutterij St.
Lambertus.
In de Tweede Wereldoorlog sloot hij zich aan bij het verzet. Zijn huis stelde
hij open als onderduikadres voor joden. Waarschijnlijk als gevolg van verraad
werden tien bij hem ondergedoken joden op 6 november 1943 door de SS opgepakt en
afgevoerd. Ook Fleischeuer werd gearresteerd.
Van de opgepakte
joden is nooit meer iets vernomen.
Gerard overleed in het
concentratiekamp Dachau op 29 maart 1945, een maand voor de bevrijding van
Dachau door de Amerikanen
op 29 april 1945. Max
Meijer overleed op 18 augustus 1944, amper een maand voor de bevrijding van
Maastricht op 14 september 1944.
Fleischeuer is begraven op de Gemeentelijke Begraafplaats aan de Tongerseweg in
Maastricht (vak R, nr. 19B). In Oirsbeek is een straat naar hem vernoemd. Verder
staat zijn naam vermeld op een oorlogsmonument op de Sint-Lambertuskerk in
Oirsbeek.
Bron:Gerard
Fleischeuer - Wikipedia.
Bewijs van overlijden en rouwadvertenties van Adčle Jan
Gerard Fleischeuer.
Bron: Centraal Bureau voor
Genealogie - Den Haag.
Ook aangetrouwde neef Max MEIJER zou
te maken krijgen met de gevolgen van een oorlog en de bevrijding niet meemaken ...
Observantenweg 42 anno 2009.
Het echtpaar Meijer-Fleischeuer woonde aan de Observantenweg 42 te Maastricht
(Sint Pieter), en was gezegend met zes kinderen; drie jongens en drie meisjes.
Max Meijer was als civiel ingenieur te Delft afgestudeerd, en vond daarna werk
in Heerlen, waar hij Joséphina leerde kennen. Na hun huwelijk bleven zij nog
twee jaar in Heerlen wonen
en verhuisden toen
naar Maastricht.
Later was Meijer Rijksinspecteur van het verkeer in Limburg en in die
hoedanigheid was hij tijdens de bezettingstijd o.a. verantwoordelijk voor de
uitgifte van brandstofbonnen. In 1943 werd hij door de Duitse autoriteiten uit
dit ambt ontslagen. Max ging na dit ontslag wederom aan het werk als leraar.
Hij gaf al les in de hoogste klassen van de meisjes H.B.S. aan de Grote Gracht
te Maastricht vanaf 1936 in de vakken mechanica en lijntekenen.
Als sportvisser hield Max ervan een dobbertje
uit te gooien, als zorgzame huisvader was hij altijd tijdig weer thuis. Zo
sprong hij op vrijdag 18 augustus 1944, na een visdag op de Vliek bij Van
Meeuwen, ook weer op zijn fiets. In de buurt van de Spoorbrug te Maastricht
aangekomen, werd hij verrast door een Amerikaans bombardement op die brug. Op 14
september 1944, amper een maand later, werd Maastricht door diezelfde Amerikanen
bevrijd. Max mocht deze dag niet meer beleven, hij had bij het bombardement het
leven gelaten. De spoorbrug - een ontwerp van kolonel der Genie buiten
dienst Johan Arthur Kool (1816-1873), sinds 1864 hoofdingenieur bij de
Aken-Maastrichtse Spoorwegmaatschappij -
werd op 1 oktober 1856 geopend als onderdeel van de spoorwegverbinding Hasselt -
Maastricht - Aken.
Het doelwit: de spoorbrug omtrent 1939. Op de linker Maasoever
- de Maastrichterzijde - het Kreije Dörrep (Sintel Dorp), het Quartier Amélie.
Rechts aan de Wyckerzijde: de fabrieken bij het Roed Dörrep.
Uit:Drs. B.D.M. Damhuis en Drs.
J.L.M. Joskin (hoofdredaktie): JEANNE D'ARC COLLEGE MAASTRICHT 1916-1991.
Gedenkboek
uitgegeven ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan.
Maastricht 1991:
Collega's,
zijn kinderen en familieleden gingen 19 augustus op de plek des onheils naar Max zoeken. Zij
konden de vermiste identificeren aan enkele persoonlijke voorwerpen, waaronder een
identificatiebewijs. Ook werden stoffelijke resten herkend, voldoende om een
begrafenis te mogen houden.
Max met "de buit".
Foto:
collectie familie Meijer.
De verwoesting in Roed Dörrep (Rode Dorp) -
Roed Dörrep is de
woonbuurt aan de Wyckerzijde -
met op de achtergrond de watertoren bij de Botermijn. In de Botermijn werden de doden en
gewonden verzameld.
Een vliegtuig boven de rode daken van de
huizen aan de Franciscus Romanusweg te Maastricht anno 2009.
De Duitse bezetter
organiseerde op de Algemene Begraafplaats aan de Tongerseweg te Maastricht een
massale begrafenis. Families die hiervan gebruik maakten, hoefden niets te
betalen. De gemeente Maastricht zou alles regelen. Als verwacht trachtte de
Duitse bezetter uit deze gebeurtenis het maximale propaganda voordeel te halen,
de geallieerden hadden immers de eigen bevolking gebombardeerd! Meermaals werd het
genereuze aanbod van bezetter en gemeente genegeerd, en werden de slachtoffers
op het eigen parochiekerkhof van herkomst begraven.
Bij de begrafenis van Max
was zijn echtgenote niet aanwezig, ze kon het niet opbrengen. 25 augustus 1944
werd 100 gulden betaald voor het huurgraf F 76 zijnde voor een termijn van 40
jaar.
Ironisch genoeg maakten de Duitsers in de nacht van 7 op 8 september 1944 de
brug op een grondige wijze onklaar. De middelste pijler werd tot onder de
waterlijn vernield. Dat was het definitieve einde van de eerste spoorbrug van
Maastricht. In 1947 was men in Maastricht alweer druk in de weer met de bouw van
een nieuwe spoorbrug.
22 augustus 1944.
Kerkhof St. Pieter "op de berg".
Foto en bidprentje:
collectie familie Meijer.
20 augustus 1994 werd ter nagedachtenis van het overlijden van Ir. Johannes
Marinus Meyer c.i. op 18 augustus 1944 een dienst gehouden in de St.
Lambertuskapel te Maastricht (St. Pieter). Voorbede uit deze dienst:
Zoals het ooit was.
Bron: privé collectie.
Zicht op de spoorbrug en omgeving anno 2009 vanaf de Wilhelminabrug. Het Kreije
Dörrep werd volledig verwoest en niet meer volledig herbouwd als woonbuurt. Volgens een
ooggetuige (en later werknemer van de KNP) werden de huizen gedeeltelijk
herbouwd, maar bij de uitbreiding van de KNP afgebroken. Tijdens het bouwrijp
maken van de grond in 1957 werd nog een blindganger ontdekt. De
Papierfabriek kon hier haar fabriek uitbreiden en nieuwbouw plegen.Foto: Breur Henket.
14 september 1944 werd Maastricht bevrijd door de Amerikanen. Het afgebeelde
herdenkingsbord hangt bij vele Maastrichtenaren aan de muur. Bron:
collectie Breur
Henket.
Twee gietijzeren penningen
die aan het Amerikaanse leger zijn aangeboden en de sticker die op de achterzijde
was geplakt. De doorsnede was Maria penning is 15,7 cm; de andere penning heeft
een doorsnede van 10,8 cm. De penningen zijn gegoten bij de ijzergieterij van
Vermin (later Fonderie Millen) aan de Fort Willemweg te Maastricht. Bron:
collectie Wil Lem.
Enkele
slachtoffers woonachtig in het Kreije Dörrep. Jong noch oud werden gespaard. De
foto's zijn afkomstig van Mevr. Notermans-Beckers. Met dank aan Mevr.
Zemmaer-Notermans. Klik op bovenstaande foto om te vergroten.
De Limburger Koerier van 21 augustus 1944 berichtte over de Anglo-Amerikaansche
luchtaanval op Maastricht;een overzicht van de berichten van de
Burgelijke Stand in deze krant en "Een stad neemt afscheid" eveneens een artikel
uit de Limburger Koerier.
Klik op de artikelen om deze te vergroten. Vrijdag 17 augustus 1984 herdacht De
Limburger in een artikel het bombardement van 40 jaar geleden (een gedeelte van
dit artikel is als achtergrond gebruikt voor dit pagina element).
Uit: MAASTRICHT BEVRIJD !!! Lezing gehouden voor de stadsgidsen van de VVV Maastricht.
Paul Bronzwaer - 22 september 1993:
Om drie minuten over zes in de
vooravond verscheen ineens een twaalftal vliegtuigen boven de stad. Het waren B
17 bommenwerpers, die wij "Vliegende Forten" noemden. Ze behoorden tot de
Amerikaanse Strategische Luchtmacht. Een twintigjarige ooggetuige die in Wijck
woonde, noteerde: "Ze waren duidelijk met het blote oog te zien. Meerdere
formaties. Schenen Vliegende Forten (Amerikanen) te zijn. Ik stond in de tuin en
keek omhoog. Plotseling verlieten kleine stipjes de toestellen! Bommen, het
geluid ging aanzwellen tot een hels gefluit. Ik vloog plat tegen de grond. Toen
een oorverdovend geknetter, steekvlammen en zeer zware explosies. Alles beefde
en trilde. Ruiten vlogen aan splinters! Deuren vlogen open! Gillende mensen! Een
reusachtige rook en stofwolk op nog geen kilometer afstand! Geen luchtalarm.
Weigerden de sirenes of kwamen ze te plotseling?". Het was een bombardement op de
Spoorbrug. En inderdaad werd pas alarm gegeven, nadat de vliegtuigen een eerste
en daarna een tweede bommenlast, van nog grotere omvang, hadden uitgeworpen.
De gevolgen waren
verschrikkelijk. De bommen troffen de Spoorbrug niet, maar vernielden wel de
Zinkwitfabriek en de daarnaast liggende vloertegelfabriek Rama aan de Franciscus
Romanusweg. Hier bevindt zich vandaag de dag de Media Markt.
Links boven: 10 mei 1940 's morgens om half zes werden de twee overspanningen
aan de Maastrichtse zijde op last van de Nederlandse militaire autoriteiten
vernield. Rechts: 13 september 1944; de door de Duitsers vernielde spoorbrug.
Foto's:
collectie Dhr. Hub van Engelshoven.
De schade toegebracht aan de Zinkwitfabriek en de Franciscus Romanusweg in
beeld gebracht; de spoorbrug heeft toch een aardige tik gekregen of deze foto
geeft de schade weer nadat de Duitsers de spoorbrug onbruikbaar hadden gemaakt. Bron
foto's:
collectie Wil Lem en collectie
Stichting IN DE KIEKKAS.
Hoek van de
Meerssenerweg met de Prof. Nijpelsstraat op 18 augustus 1944, direct na het
Amerikaanse bombardement op Roed Dörrep.Met dank aan
Dhr. Jo Colleije.
Ze richtten ook
veel schade aan in de dichtbevolkte woonwijk naast de Zinkwitfabriek, bij de
Maastrichtenaren bekend als het Roed Dörrep. Aan de andere zijde van de Maas
vielen ook bommen. Daar werd met name de wijk Quartier Amélie aan de
Fransensingel, het zogenaamde Krejjedörrep (Kraaiendorp) getroffen.
Het Albertiplein na het zware bombardement van 18 augustus 1944. Een Amerikaanse
aanval op de spoorbrug miste zijn doel en veranderde twee volkswijken in een mum
van tijd in een inferno. Bron:Maastricht - Zwarte vrijdag. Foto: HCL Maastricht.
Een ware ramp. Het aantal doden
bedroeg uiteindelijk 120 (103 Maastrichtse burgers en 17 Duitse militairen). 65
zwaar gewonden werden in het ziekenhuis opgenomen. 325 percelen waren getroffen,
waarvan er 29 totaal vernield en 26 onherstelbaar beschadigd waren. De overige
270 waren min of meer te herstellen. Het "Krejje Dorrep" was geheel verwoest en
moest worden afgebroken.1550 mensen waren dakloos.
Het onder het puin vandaan halen van de slachtofferds kostte twee volle dagen,
waarna de stoffelijke resten in de Dominicanenkerk werden opgebaard. Het ruimen van het puin nam
meer dan een week in beslag.
Op dinsdag 22 augustus werden de
slachtoffers van het bombardement begraven. In de Sint Servaaskerk werd een
plechtige Hoogmis opgedragen door Mgr. Lemmens, bisschop van Roermond. Voor de
protestante slachtoffers werd tegelijkertijd een rouwdienst in de Sint Janskerk
gehouden. Tijdens deze diensten stonden de lijkkisten op het
Vrijthof op karren gestapeld. Na afloop werden ze in een stoet naar het kerkhof aan de Tongerseweg
overgebracht.
De
begrafenisstoet onderweg naar het kerkhof aan de Tongerseweg.
Max Meijer was op dat moment al ter aarde besteld. Foto:
Dhr. Bastiaans.
Het was een indrukwekkende gebeurtenis. Ik
citeer weer een dagboekfragment van een ooggetuige: "Alle kisten bedekt met een
schat van bloemen. Duizenden langs de weg! Zaten reeds uren tevoren te wachten.
Om de stoet hing een vreselijke reuk. Velen hielden een zakdoek voor de neus.
Vooral bij het zien van de kleine kistjes konden velen hun tranen niet
bedwingen." De gemeente droeg zorg voor een algemeen graf (dat inmiddels is
opgeheven) met een monument waarop de namen van de overleden slachtoffers staan
vermeld.
In het Roed Dörrep staat op het
Schildersplein een monument ter nagedachtenis. Beeldhouwer Jean Sondeyker kreeg de opdracht en ontwierp een
vleugellamme
vogel in keramiek, 100 cm hoog en 120 cm breed, geplaatst op een 1 m. hoog en 1
m. breed voetstuk. De "Vleugellamme Vogel" werd in 1951 onthuld op het pleintje bij de Antonius
Bieleveltstraat. Na enkele jaren werd het monument door baldadige jongeren
vernield en van zijn sokkel gehaald. Het monument werd hersteld en op 18 augustus
1964, de dag waarop het twintig jaar geleden was dat de ramp zich had
voltrokken, kon de herdenking op een waardige wijze worden gehouden.
Vanwege de kwetsbare keramiek hoopte men het
beeldje ooit in brons te kunnen doen gieten. Op 17 december 1965 werd deze wens
gerealiseerd. De
in brons gegoten opvliegende vogel werd op een nieuwe sokkel
van 115 cm. hoog geplaatst. Het kreeg een nieuwe standplaats op het
Schildersplein. Op de sokkel staat in bronzen letters: "Ter
herinnering aan
hen die vielen bij het bombardement op 18 aug. 1944".
In het Netherlands House te Londen werd in
mei 1944 een tentoonstelling gehouden, gewijd aan de haven Rotterdam en alles
dat met dit centrum van de Nederlandse koopvaardij verband hield; een "herrezen
kraanvogel" was hier te zien. Is deze foto een inspiratiebron geweest voor
beeldhouwer Jean Sondeyker of puur toeval? Bron:
diverse auteurs: trouw moest blijken ... De geschiedenis in foto's van de vrije
Nederlanders na 15 mei 1940 - London 1945.
Het Schildersplein, het centrum van het Rooddorp, in de jaren 20.Bron
foto-uitsnede: 70 jaar Beter Wonen 1915-1985, een uitgave van de
Coöperatieve Bouwvereniging Beter Wonen ter gelegenheid van haar 70-jarig
bestaan. Samenstellers: Ton Hameleers en Jules Ruyters -
Maastricht 1985.
18 augustus 2009 was het 65 jaar geleden dat in deze woonwijk de bommen
vielen en velen plotseling overleden. Er werd een korte plechtigheid gehouden op het
Schildersplein. De naam Schildersplein werd wel erg letterlijk uitgelegd. De al
maanden aanwezige steiger met schildersmaterialen op de grond tussen het onkruid
en de hondenpoep werd even weggerold en weer teruggeschoven na "de plechtigheid"
voor het monument. De slachtoffers onwaardig. Foto:Groet Wiek,
buurtblad voor Wyck
| Céramique | Maartenspoort. In het boek "70 jaar Beter Wonen 1915-1985", een uitgave van de Coöperatieve
Bouwvereniging Beter Wonen ter gelegenheid van haar 70-jarig bestaan, lees ik
"Op 18 augustus 1964, twintig jaar nŕ het bombardement, werd het beeld weer in
ere hersteld en naar het Schildersplein verplaatst om tot op de dag van vandaag
zijn waardig uiterlijk te behouden". Anno 2009 blijkt dit streven wat
betreft het waardig uiterlijk niet helemaal bewaarheid te worden.
Bronnen en literatuur:
Eigen onderzoek SGSP.
Bijdragen van De Heren Eddy de Beaumont, Leon Bok, Paul Bronzwaer, Breur Henket, Rob Kamps en
Wil Lem.
Gesprekken met Mevr. Ramaekers-Meijer.
Krantencollectie Centre Céramique Maastricht.
Diverse auteurs: trouw moest blijken ... De geschiedenis in
foto's van de vrije Nederlanders na 15 mei 1940 - London 1945.
1940-1945. Van bezetting tot bevrijding. Inleiding: Dr. A. Kessen. Foto's:
Em.H.C. Nijst. Montage: P.A.M. Pans. Uitgeversmaatschappij Ernest van Aelst -
Maastricht (N) Vroenhoven (B).
70 jaar Beter Wonen 1915-1985, een uitgave van de
Coöperatieve Bouwvereniging Beter Wonen ter gelegenheid van haar 70-jarig
bestaan. Samenstellers: Ton Hameleers en Jules Ruyters
- Maastricht 1985.
Drs. B.D.M. Damhuis en Drs.
J.L.M. Joskin (hoofdredaktie): JEANNE D'ARC COLLEGE MAASTRICHT 1916-1991.
Gedenkboek uitgegeven ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan - Maastricht 1991.